Sakit okean ölkələrinin liderləri bazar ertəsi Ficidə başlayan COP31-ə hazırlıq toplantısı zamanı dünyanın diqqətini qlobal istiləşmənin ön cəbhəsində yaşanan reallıqlara cəlb etməyə çalışırlar. Nazirlər, danışıqlar aparan nümayəndələr və azsaylı dünya liderləri iqlim danışıqlarında irəliləyişə nail olmaq məqsədi daşıyan bu pre-COP çərçivəsində Nadi şəhərində cümə axşamınadək bir araya gəliblər. Bu müzakirələr BMT-nin himayəsi altında keçiriləcək və noyabr ayında Türkiyənin Antalya şəhərində baş tutacaq qlobal iqlim konfransı – COP31 üçün zəmin hazırlamalıdır.
“Baş nazirimiz bu həftə liderlərə üç aydın mesaj çatdıracaq: 1,5°C hədəfini əlçatan saxlamaq, maliyyə vəsaitlərinin ehtiyacı olan icmalara çatdırılmasını təmin etmək və iqlim rejimində okeana layiq olduğu yeri vermək”, – deyə Ficinin iqlim naziri Linda Tabuya açılış mərasimində bildirib.
BMT Baş Katibliyinin avqust ayında açıqladığı hesabata görə, okeanların istiləşməsi və buzlaqların əriməsi nəticəsində dəniz səviyyəsi rekord sürətlə yüksəlir. Bu, 2050-ci ilədək dünya üzrə 1,2 milyard insanın köçkün vəziyyətinə düşməsinə səbəb ola bilər. Ada dövlətləri dəniz səviyyəsinin qlobal orta göstəricidən iki dəfə daha sürətlə yüksəlməsi ilə üz-üzədir. Hesabatda maliyyə çatışmazlığına da diqqət çəkilir: iqlim dəyişmələrinə uyğunlaşma üçün 310–365 milyard dollar vəsaitə ehtiyac duyan inkişaf etməkdə olan ölkələr 2023-cü ildə bu məqsədlə cəmi 26 milyard dollar əldə ediblər.
Avstraliyanın rəhbərlik etdiyi regional liderlər pre-COP toplantısını bütün dünyanın diqqətini Sakit okean regionuna cəlb etmək üçün bir fürsət kimi təqdim ediblər. COP31 danışıqlarının prezidenti, Avstraliyanın iqlim məsələləri üzrə naziri Kris Bouen müzakirələrin “iqlim dəyişmələrinin ön cəbhəsində, mübarizənin ön sıralarında olan insanların biliklərinin toplanması, dəyərləndirilməsi və həyata keçirilməsinə” həsr olunacağını vurğulayıb. “Sakit okeanın qlobal iqlim fəaliyyətinə təsiri həmişə onun ölçüsündən daha böyük olub”, – deyə Linda Tabuya bildirib.
Lakin indiyədək azı bir çox dünya lideri iştirakını açıq şəkildə təsdiqləyib. Nadinin küçələrində isə sakinlərin əksəriyyəti şəhərdə qlobal sammitin keçirilməsindən, görünür, demək olar ki, xəbərsizdir. Avstraliya sentyabr ayında 60 ölkədən 4 000 nəfərin iştirak edəcəyini açıqlasa da, iştirakçıların ölkələr üzrə ətraflı bölgüsünü təqdim etməyib. İştirakçılar arasında Himalayda avqustun 26-da baş vermiş dağıdıcı daşqından sonra hələ də ağır vəziyyətin təsirini yaşayan Nepalın xarici işlər naziri Şişir Xanul da olacaq.
Fici sentyabr ayında Antiqua və Barbuda, Kabo-Verde, Tailand, Maldiv adaları və Şərqi Timorun dövlət və hökumət başçılarının da toplantıda iştirak edəcəyini gözlədiyini bildirib.
Əsas nümayəndələrin proqramına dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi fonunda əhalisinin köçürülməsi ilə bağlı planlar hazırlayan kiçik ada dövləti Tuvaluya səfər də daxildir. Nümayəndələr ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən cəmi iki metr yüksəklikdə yerləşən Tuvaluda torpaq sahələrinin dənizdən geri alınması üzrə aparılan işlərlə tanış olacaqlar. Ölkənin doqquz mərcan atollundan ikisi artıq böyük ölçüdə su altında qalıb. “Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi gələcəyin təhlükəsi deyil, bu günün reallığıdır”, – deyə ölkənin baş naziri Feleti Teo ötən həftə BMT-də bildirib.
İqlim danışıqlarına rəhbərlik edən Avstraliya isə ekoloqlar tərəfindən ikiüzlülükdə ittiham olunur və qlobal istiləşməyə töhfə verən əsas qaz və kömür istehsalçılarından biri kimi “ikili standartlar” tətbiq etməkdə günahlandırılır.