Daşkənd. Trend:

Texnologiyalar və rəqəmsallaşdırma İslam maliyyə sisteminin struktur məhdudiyyətlərini dəf etməyə, bazarlara və sərhədkeçid maliyyələşdirməyə əlçatanlığı genişləndirməyə, eləcə də yeni maliyyə infrastrukturunun inkişafına töhfə verməyə kömək edə bilər.

Trend-in xüsusi müxbirinin verdiyi məlumata görə, bu barədə İslam Maliyyə Xidmətləri Şurasının (IFSB) baş katibi Qiyat Şabsiq Daşkənddə keçirilən "Silk Road Finance & Technology Forum"unda çıxışı zamanı bildirib.

O qeyd edib ki, növbəti onillikdə İslam maliyyəsi xüsusilə Yaxın Şərq, Şimali Afrika, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya bazarlarında getdikcə daha böyük sistem əhəmiyyəti kəsb edəcək.

Şabsiqin sözlərinə görə, sahə artıq əhəmiyyətli miqyasa çatıb, lakin onun maliyyə ekosistemi qeyri-bərabər inkişaf etmiş olaraq qalır. "İslam maliyyəsi əhəmiyyətli miqyasa çatıb, lakin bütövlükdə onun maliyyə ekosistemi qeyri-bərabər inkişaf etmiş olaraq qalır. Sahə əvvəlki kimi böyük dərəcədə bank sektorunda cəmlənib ki, bunun da payına qlobal aktivlərin təxminən 70%-i düşür", — deyə o bildirib.

O vurğulayıb ki, bir çox ölkələrdə İslam kapital bazarları və pul bazarları, eləcə də qeyri-bank maliyyə sektoru hələ ki, kifayət qədər inkişaf etməyib. Bundan əlavə, investisiya qoyuluşu, maliyyələşdirmənin cəlb edilməsi, likvidliyin və risklərin idarə olunması üçün alətlər dəsti məhdud olaraq qalır.

Nümunələrdən biri kimi Şabsiq sukuk bazarını göstərib. Son illərdə buraxılış həcmlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına baxmayaraq, onun sözlərinə görə, bazarın dərinliyi, təkrar bazarda likvidlik və investor bazasının diversifikasiyası əvvəlki kimi daha da inkişaf etdirilməyi tələb edir.

"Bu struktur məhdudiyyətləri həmçinin mərkəzi banklar üçün potensial fəsadlara malikdir. Bazarın məhdud dərinliyi və alətlərin dar spektri banklara, xüsusən də stresli situasiyalarda maliyyələşməni və likvidliyi idarə etmək üçün daha az imkan saxlayır", — deyə o qeyd edib.

Daha bir çağırış kimi o, İslam bankçılığında hibrid risklərin yaranmasını göstərib. Şabsiqin sözlərinə görə, bəzi inkişaf etməkdə olan ölkələrdə İslam banklarının balanslarının xüsusiyyətləri ənənəvi bankların xüsusiyyətlərinə getdikcə daha çox yaxınlaşır ki, bu da onların risk profilini dəyişdirə bilər.

Bununla yanaşı, onun sözlərinə görə, texnologiyalar sahənin üzləşdiyi struktur maneələrinin bir hissəsini aradan qaldırmağa kömək etmək iqtidarındadır.

"Texnologiyalar bu infrastrukturun inkişafının vacib elementidir. İmkan yalnız səmərəliliyin artırılmasında deyil, həm də İslam maliyyə sistemində iştirakı, bazarlara əlçatanlığı və yurisdiksiyalararası fəallığı məhdudlaşdıran maneələri aradan qaldırmaq üçün texnologiyalardan istifadə edilməsindədir", — deyə Şabsiq bildirib.

O əlavə edib ki, rəqəmsallaşdırma sərhədkeçid iştirakın genişlənməsinə təkan verərək ayrı-ayrı bazarlara daha geniş investor bazasını, kapitalı və maliyyə alətlərini cəlb etməyə imkan yarada bilər.

Eyni zamanda Şabsiq vurğulayıb ki, rəqəmsal transformasiya mövcud təcrübələrin sadəcə rəqəmsal formata keçirilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. "Rəqəmsallaşdırma problemli təcrübələrin və ya mövcud bazar strukturlarının rəqəmsal formaya keçirilməsindən ibarət olmamalı, sahənin struktur məhdudiyyətlərinin həlli üçün texnologiyalardan istifadə olunmasını nəzərdə tutmalıdır", — deyə o qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, yeni texnologiyaların inkişafı eyni zamanda tənzimləmənin keyfiyyətinə və maliyyə sisteminin dayanıqlılığına olan tələbləri artırır, çünki sürətin, miqyasın və bazarların qarşılıqlı əlaqəsinin artması risklərin yaranmasını və yayılmasını sürətləndirə bilər.

"Bu, mərkəzi banklar üçün vacib roldur. Texnologiyalar daha böyük miqyası, sürəti və bazarların qarşılıqlı əlaqəsini təmin etdikcə, onlar eyni zamanda risklərin reallaşmasını və ötürülməsini də sürətləndirə bilər", — deyə Şabsiq bildirib.

O qeyd edib ki, İslam maliyyəsinin inkişafının növbəti mərhələsi texnoloji innovasiyaları etibarlı normativ-hüquqi baza və beynəlxalq standartlarla uzlaşdırmalıdır.

Şabsiqin sözlərinə görə, tənzimləmənin və maliyyə infrastrukturunun doğru arxitekturası sahənin dayanıqlı artımı üçün şərait yaradacaq və potensial riskləri qabaqcadan nəzərə almağa imkan verəcək.

O həmçinin, texnologiyalar sayəsində milli bazarların qarşılıqlı əlaqəsinin artdığı bir şəraitdə İslam maliyyəsinin inkişafında beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətini vurğulayıb.

Şabsiq hesab edir ki, sahənin yalnız mövcud ənənəvi strukturları uyğunlaşdırmaq deyil, eyni zamanda maliyyə infrastrukturunu İslam maliyyəsinin spesifikasiyasını nəzərə almaqla formalaşdırmaq imkanı var.

Onun sözlərinə görə, bu, sahənin daha da genişlənməsi fonunda daha diversifikasiya olunmuş, əlçatan və dayanıqlı İslam maliyyə sisteminin formalaşmasına töhfə verə bilər.