Bakı.Trend:
Türk dövlətləri birgə fintex həllərinin tətbiqinə iki və ya bir neçə ölkədə pilot layihələrlə başlamalı, daha sonra uğurlu təcrübəni digər bazarlara yaymalıdır.
Trend-in tədbirdəki müxbiri xəbər verir ki, bunu çərşənbə axşamı TÜRKFİN Türk Dövlətləri Fintex Alyansının Bakıda təşkil etdiyi və türk dövlətlərinin nümayəndələrinin iştirak etdiyi fintex missiyası çərçivəsində AzFina İdarə Heyətinin sədri Edqar Abdullayev bildirib.
“Türkiyə regionun ən böyük və ən inkişaf etmiş fintex bazarlarından biridir. Ötən ilin sonuna olan məlumata görə, Türkiyə Mərkəzi Bankının nəzarəti altında 24 ödəniş təşkilatı və 62 elektron pul təşkilatı fəaliyyət göstərirdi. Türkiyənin, xüsusilə ekvayrinq, elektron pul, elektron pul kisələri, açıq bankçılıq və rəqəmsal ödəniş məhsullarının kommersiyalaşdırılması sahəsindəki təcrübəsi region üçün böyük praktiki əhəmiyyət daşıyır”, - deyə o qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin sonuna Özbəkistanda dövriyyəyə buraxılmış bank kartlarının sayı 68 milyonu, aktiv POS-terminalların sayı isə 430 mini ötüb.
“Qazaxıstanda ödəniş təşkilatları iqtisadiyyatın mühüm iştirakçılarına çevrilib. 2024-cü ildə ödəniş təşkilatları tərəfindən həyata keçirilən əməliyyatların ümumi həcmi 8,2 trilyon təngəyə çatıb. 2026-cı ilin ikinci rübündə elektron puldan istifadə edilməklə aparılan əməliyyatların həcmi 684 milyard təngəni ötüb”, - deyə Abdullayev əlavə edib.
Onun sözlərinə görə, Qırğızıstanda elektron pul, QR ödənişləri və API əsaslı maliyyə platformaları üzrə hüquqi və texnoloji infrastruktur ardıcıl şəkildə inkişaf etdirilir.
“Ölkələrimizin inkişaf səviyyəsi və modelləri fərqli olsa da, istiqamətimiz eynidir”, - deyə o bildirib.
Bununla əlaqədar Abdullayev konfrans və qarşılıqlı səfərlərdən konkret beş istiqamət üzrə praktiki əməkdaşlığa keçməyi təklif edib.
“Birinci istiqamət milli ödəniş sistemlərinin, ani ödəniş sistemlərinin (IPS) və QR infrastrukturunun qarşılıqlı uzlaşdırılmasının təmin edilməsidir. Türk dövlətləri üçün vahid ödəniş platformasının və ekosisteminin yaradılması istiqamətində çalışmaq lazımdır. Belə ki, bir ölkədə açılmış elektron pul hesablarından, elektron pul kisələrindən və bank hesablarından regionun digər dövlətlərində maneəsiz və rahat istifadə etmək mümkün olsun.
İkinci istiqamət API-lər üzrə ümumi texniki standartların və yanaşmaların hazırlanması, həmçinin ISO 20022 standartı, açıq bankçılıq, QR ödənişləri və rəqəmsal identifikasiya üzrə standartlaşdırma işlərinin aparılmasıdır. Bu, transsərhəd inteqrasiya xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaq”, - deyə o bildirib.
Onun sözlərinə görə, üçüncü istiqamət lisenziyaların qarşılıqlı tanınmasını və digər ölkələrin bazarlarına çıxışın sadələşdirilməsini nəzərdə tutan tənzimləyici pasportlaşdırmadır.
“Sabahdan etibarən bütün türk dövlətlərində vahid lisenziyanın qüvvədə olmalı olduğunu demirəm. Bu, şübhəsiz ki, hər bir dövlətin tənzimləmə sahəsində suveren səlahiyyətlərini nəzərə almalı olan uzunmüddətli prosesdir. Bununla belə, ən azı bir türk dövlətində lisenziya almış elektron pul və ya ödəniş təşkilatı başqa bir türk dövlətinin bazarına daxil olduqda, lisenziyalaşdırma prosesi daha sadə və çevik ola bilər”, - deyə o izah edib.
Dördüncü istiqamət çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə (AML), müştərilərin identifikasiyası (KYC), dələduzluqla mübarizə və kibertəhlükəsizliyin təmin edilməsi sahələrində əməkdaşlıqdır.
“Təəssüf ki, ödənişlər sərhəd tanımadığı kimi, dələduzluq və maliyyə cinayətləri də sərhəd tanımır. Türk dövlətləri olaraq biz onlarla birgə mübarizə apara bilərik”, - deyə Abdullayev qeyd edib.
“Beşinci istiqamət ümumi tənzimləyici sınaq mühitinin (sandbox) yaradılması və regional pilot layihələrin həyata keçirilməsidir. Yeni modelin eyni vaxtda beş ölkənin hamısında tətbiqi əvəzinə, iki və ya bir neçə dövlətdə pilot layihələrə başlamaq, daha sonra isə uğurlu təcrübəni digər bazarlara yaymaq daha məqsədəuyğundur”, - deyə o bildirib.
Qeyd edək ki, Bakıda Türk Dövlətləri Fintex Alyansının (TÜRKFİN) təşkilatçılığı ilə “Bakı Fintex Sektorunun Ticarət Heyəti” proqramı keçirilir. Tədbirdə Azərbaycan, Türkiyə və Qazaxıstanın maliyyə və fintex sektorlarının nümayəndələri iştirak edirlər.
Proqram çərçivəsində türk dövlətlərində rəqəmsal ödənişlərin inkişaf perspektivləri, maliyyə texnologiyalarının tənzimlənməsi üzrə yanaşmaların uzlaşdırılması və ödəniş sistemlərində yeni texnoloji tendensiyalar müzakirə olunur.